اتحاد کارگران انقلابی ایران ||| تداوم رویارویی جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل، فضای «نه جنگ و نه صلح» را به جامعه تحمیل کرده است. حاکمیت در تداوم این فضا عمیقاً ذی‌نفع است. مهم‌ترین دلایل را می‌توان در پنج محور برشمرد:
مهار درون‌حاکمیتی و تشدید نظامی‌گری: مجموعه نیروهای درون و حاشیه حاکمیت که چرخش به سمت تشدید نظامی‌گری را برنمی‌تابند، یا با شعار انحرافی «جنگ جنگ تا پیروزی» ادامه تنش را اهرمی برای غارت گسترده‌تر منابع مالی و تحکیم نفوذ سیاسی فرقه‌ای خود می‌خواهند، مهار می‌کند. هم‌زمان، تداوم وضعیتِ فوق‌العاده، نقش و نفوذ نظامیان در هرم قدرت را تشدید و تخصیص منابع بیشتر به نهادهای نظامی و امنیتی و کاهش نظارت عمومی بر هزینه‌کرد آن‌ها را آسان‌تر می‌سازد.
سرکوب و مدیریت اطلاعات: فضای «نه جنگ، نه صلح» سرکوب نیروهای خارج از حاکمیت را به بهانه همصدایی با «دشمن» شدت می‌دهد؛ افزایش اعدام‌ها و بازداشت و پیگرد فعالان مدنی نشانه ی آن است. با امنیتی کردن اعتراضات و مطالبه‌گری، آزادی‌های مدنی و حقوق شهروندی هرچه بیشتر محدود می‌شود تا جلوی برآمد هر صدای مستقل گرفته شود. جمهوری اسلامی همواره دشمن بی‌قیدوشرط آزادی اندیشه و بیان و مدافع پیگیرِ سانسور و سلاخی حقیقت و انحصار روایت‌های حکومتی بوده است، اما پیگیری این سیاست‌ها در هر فضایی به یک اندازه نتیجه‌بخش نبوده؛ فضای «نه جنگ، نه صلح» اعمال محدودیت‌های بیشتر در گردش اطلاعات و کنترل فضای رسانه‌ای را تشدید کرده است.
پوشش ناتوانی و فرار از پاسخگویی: حاکمیت این فضا را نه فقط در پنهان کردن ناتوانی در پاسخگویی به مطالبات مردم، که به عنوان اهرمی برای پیگیری بنیادگرایی ایدئولوژیک در منطقه در پیوند با پیامدهای نظامی‌گری و تغییرات ژئواستراتژیک به خدمت می‌گیرد. تداوم تهدید جنگ، تحریم و تنش خارجی؛ به ابزاری برای توجیه تورم، سقوط ارزش پول ملی، عدم سرمایه‌گذاری‌های ضروری، وخامت فزاینده معیشت مردم و اجرای طرح‌های شدیداً ریاضتی تازه تبدیل شده؛ و نابکاری‌ها و غارتگری‌های دستگاه‌های حکومتی به شرایط اضطراری یا تهدیدهای بیرونی نسبت داده می‌شود و پاسخگویی درباره فساد، توزیع منابع و سیاست‌های داخلی هرچه بیشتر به حاشیه رانده می‌شود.
اقتصاد رانتی و بازتوزیع منابع به سود قدرت: فضای فعلی در همان حال که زبان‌های منتقد و معترض را به نام مبارزه با «دشمن» به تیغ آخته حواله می‌دهد، شرایط مساعدتری برای گسترش اقتصاد رانتی، تقویت شبکه‌های ذی‌نفع از تحریم و بحران، دسترسی‌های نامتعارف به منابع ارزی برای شبکه‌ها و نهادهای نزدیک به قدرت، و فربه‌تر کردن امتیازات آنان پدید می‌آورد. ماجرای تراستی‌ها و سرمایه‌های عظیمی که به بهانه دور زدن تحریم‌های نفتی به یغما برده‌اند، نمونه این وضعیت است.
فرسایش کنشگری اجتماعی: این فضا با مشروط کردن بخش مهمی از منظومه ی اقدام و عمل جمعی مردم به رفع بلاتکلیفی و خروج از شرایط «نه جنگ و نه صلح»، ظرفیت‌های کنشگری را فرسوده می‌کند و مانع شکل‌گیری افق جمعی برای تغییر می‌شود. این فرسایش هزینه مشارکت در فعالیت‌های مدنی، صنفی و سیاسی را افزایش می‌دهد و انرژی اجتماعی مثبت را به جای تمرکز بر مطالبه‌گری و تغییرات ساختاری، به سمت حفظ بقا سوق می‌دهد.
خلاصه کلام اینکه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» برای جمهوری اسلامی صرفاً یک بن‌بست در سیاست خارجی نیست؛ نقداً شیوه اداره بحران داخلی، بازتوزیع منابع به سود شبکه‌های نزدیک به قدرت، امنیتی‌کردن مطالبات اجتماعی و حفظ آرایش سیاسی و ایدئولوژیک حاکمیت است. در حالیکه هزینه‌های این وضعیت عمدتاً بر دوش جامعه قرار می‌گیرد، برخی مراکز قدرت از استمرار آن بهره‌مند می‌شوند.
بنابر همه ی آنچه که گفته شد، مبارزه برای صلح و پایان دادن به شرایط «نه جنگ و نه صلح» یکی از اصلی‌ترین و مبرم‌ترین وظایف همه طرفداران صلح، آزادی، دموکراسی و عدالت اجتماعی است.
اگرچه همه نیروهای خواهان صلح در موقعیت فعلی الزاماً خواهان برچیدن نظام دیکتاتوری و استقرار دموکراسی و عدالت اجتماعی نیستند، اما خواست پایان دادن به بحران، جنگ و حذف فضای جنگی مطالبه‌ای مشترک و فراگیر است که توان همگرایی و نزدیک شدن بخش‌های مختلف مردم و اقشار گوناگون جامعه را در خود دارد.
هرچه مطالبه صلح فراگیرتر و همسویی برای آن — با حفظ کامل استقلال عمل — گسترده‌تر و مؤثرتر باشد، امکان برآمد صدای سوم هم بیشتر است. پیوند صلح‌خواهی با مطالبات معیشتی و صنفی گروه‌های مختلف مزد و حقوق‌بگیران نیز می‌تواند در این راستا مؤثر باشد.
جمعه بیست و دوّم آبان 1405
نظر شما در مورد این نوشته چیست؟