هفت مرز، تجارت اندک؛ چرا ایران از همسایگان خود بهره نمی‌برد؟

اردوی کار: در آستانه اجلاس سازمان همکاری شانگهای، رسانه‌های ایران بر گسترش مبادلات اقتصادی با آسیای میانه از مسیر قرقیزستان به عنوان راهی برای کاهش آثار محاصره دریایی و تحریم‌های گسترده آمریکا تأکید می‌کنند. با این حال، این پرسش همچنان پابرجاست که چرا ایران با وجود دسترسی زمینی به هفت کشور همسایه و موقعیت ممتاز ترانزیتی، هنوز نتوانسته از ظرفیت‌های منطقه‌ای خود بهره‌برداری مؤثری کند؟

واقعیت این است که مشکل تنها تحریم نیست. هزینه‌های بالای مبادلات بانکی، بی‌ثباتی مقررات، ضعف زیرساخت‌های حمل‌ونقل، ساختار غیررقابتی اقتصاد؛ خاصه ضعف مفرط بخش تعاونی در مناطق مرزی و مبادلات کالایی با آسیای میانه، سلطه نهادهای شبه‌دولتی و رانتی بر بخش بزرگی از تجارت و غلبه ملاحظات امنیتی بر تصمیم‌های اقتصادی، موجب شده‌اند مزیت جغرافیایی ایران به مزیت اقتصادی، تبدیل نشود.

اجلاس شانگهای و گسترش همکاری با کشورهای آسیای میانه می‌تواند بخشی از فشار محاصره اقتصادی آمریکا را کاهش دهد، اما تا زمانی که موانع ساختاری تجارت و سرمایه‌گذاری برطرف نشود، حتی بهترین موقعیت جغرافیایی نیز به افزایش چشمگیر مبادلات اقتصادی منجر نخواهد شد. مشکل اصلی ایران کمبود مسیرهای ارتباطی نیست؛ ناتوانی در بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود و لزوم تغییرات ساختاری کلان در این راستا است.

بیان دیدگاه