افول طلای سفید در گلستان؛ از پادشاهی نساجی کشور تا غربت شش هزار هکتاری

اتحاد کارگران انقلابی ایران ||| کشاورزان استان گلستان دهه های شصت و هفتاد شمسی را فراموش نمی کنند. در دوران طلائی پنبه، بین یکصد و پنجاه تا دویست هزار هکتار از مزارع گرگان، گنبد کاووس و علی اباد کتول زیر کشت طلای سفید می رفت. ده ها هزار کارگر بومی -و کارگران فصلی مهاجر- در بیش از سی کارخانه ی پنبه پاک کنی و روغن کشی در این استان شاغل بودند. پنبه تولیدی کشاورزان استان گلستان علاوه بر صادرات، هفتاد درصدِ نیاز صنایع نساجی کشور را تامین می کرد.

به مرورِ ایام پایین بودن قیمت خرید تضمینی وش پنبه در مقایسه با هزینه‌های سنگین تولید، روی آوردن کشاورزان به کشت محصولات سودآورتر، خشکسالی‌های مکرر و کمبود منابع آبی، و بالا بودن هزینه برداشت دستی و نبود ماشین‌آلات مکانیزه برداشت، کاهش زمین های زیرِ کشت پنبه را به همراه داشت.  سال جاری تنها شش هزار هکتار زمین زیر کشت پنبه رفته است.

کارشناسانی که معتقدند احیای پنبه در گلستان نه‌تنها ممکن است، بلکه یک ضرورت اقتصادی برای استان به شمار می‌رود، می گویند مسئولان باید از مرحله وعده عبور کرده و با برنامه‌ریزی عملی، حمایت مالی، تأمین بذر اصلاح‌شده و فعال‌سازی صنایع وابسته، زمینه ی بازگشت «طلای سفید» را فراهم کنند.

کشاورزان می گویند سال‌هاست که ما کشاورزان منتظر حمایت جدی برای احیای پنبه هستیم، اما آنچه در عمل می‌بینیم با وعده‌ها فاصله زیادی دارد. زمانی پنبه برای ما یک محصول اقتصادی پایدار بود، اما امروز به دلیل نبود امکانات، هزینه‌های بالا و نبود بازار مطمئن، بسیاری از کشاورزان از کشت آن منصرف شده‌اند. به گفته ی آنها ماشین‌آلات برداشت پنبه بسیار محدود و گران است و بسیاری از ما توان خرید یا اجاره آن را نداریم. از طرفی، بذرهای اصلاح‌شده به‌موقع در اختیار کشاورزان قرار نمی‌گیرد و نبود صنایع فرآوری فعال باعث شده محصول ما ارزش واقعی خود را از دست بدهد.

علاوه بر این هزینه‌های تولید هر سال بیشتر می‌شود، اما قیمت خرید تضمینی یا حمایتی برای پنبه به‌گونه‌ای نیست که بتواند هزینه‌ها را جبران کند. بسیاری از کشاورزان مجبور هستند برای تأمین هزینه‌های اولیه، وام‌های سنگین بگیرند و در نهایت هم به دلیل نبود بازار مناسب، محصول را با ضرر بفروشند.

وقتی پنبه از چرخه تولید خارج می‌شود، این فقط کشاورز نیست که آسیب نمی‌بیند؛ صنایع وابسته، کارگران فصلی، کارخانه‌های پنبه‌پاک‌کنی و حتی حمل‌ونقل محلی هم تحت تأثیر قرار می‌گیرند.

پانوشت: مجموعه رخدادهای تاثیرگذار بر کشت پنبه و زندگی کشاورزانِ پنبه کار، و به طبع آن اقتصاد استان گواهی براین است که تا کار به دست کاردان سپرده نشود، در برهمین پاشنه خواهد چرخید. تا زمانی که پنبه کاران از سامان یابی و تشکل مستقل خود برخوردار نباشند و تا هنگامه ای که این کشاورزان از تصمیم سازی ها دور نگاه داشته شوند، و روال به شیوه ی صد سال گذشته در جهت تامین سود دلالان و رانت خواران ادامه یابد، بهبود شرایط به نفع پنبه کاران توهمی بیش نخواهد بود.

اعتراض به تشدید بحران معیشتی و گسترش محرومیت آموزش

بیان دیدگاه