از اعتصاب بازار تا تصرف خیابان؛ یازدهمین روز خیزش سراسری و مسئله‌ی همگرایی اجتماعی

اتحاد کارگران انقلابی ایران: در یازدهمین روز اعتراضات سراسری علیه فقر، فلاکت و سرکوب، نشانه‌های روشنی از شفاف‌تر شدن صف‌بندی‌ها، گسترش همبستگی اجتماعی و تعمیق رویارویی خیابان و حکومت دیده می‌شود. دامنه‌ی اعتراضات نه‌تنها فروکش نکرده، بلکه از نظر جغرافیایی و اجتماعی گسترده‌تر شده و هم‌زمان، اشکال متنوع‌تری از کنش اعتراضی را دربر گرفته است: از اعتصاب بازار و تجمع‌های صنفی تا حضور میلیشیای خیابانی مردم در محله‌ها و مراکز شهری.

در حوزه‌ی اقتصادی و معیشتی، اعتصاب در بازار طلا و بازار بزرگ تهران، تجمع اعتراضی در بازار آهن خیابان شوش، فضای ملتهب پاساژ پلاسکو و حضور گسترده کسبه در چراغ‌برق، بازار رضا مشهد و محدوده‌های پیرامونی بازار تهران، نشان می‌دهد که بازار دوباره به‌عنوان یکی از محورهای اصلی اعتراض وارد میدان شده است. هم‌زمان، بازنشستگان و کارکنان نفت فلات قاره در منطقه سیری و اهواز و نیز کارگران بلوچ ایستگاه راه‌آهن چابهار با اعتصاب و تجمع، اعتراض خود را به سیاست‌های اقتصادی و دست‌اندازی به صندوق‌های بازنشستگی و عدم پرداخت حقوق‌ها ادامه داده‌اند.

در کنار این‌ها، کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» در هفته صد و دوم خود در ۵۵ زندان کشور ادامه یافته و خانواده‌های زندانیان سیاسی محکوم به اعدام نیز به‌طور علنی از آن حمایت کرده‌اند؛ نشانه‌ای روشن از پیوند خوردن اعتراض خیابانی با مقاومت زندان و مطالبات حقوق بشری است.

در دانشگاه‌ها، اعتراضات شبانه در دانشگاه الزهرا، علم و صنعت، خوارزمی کرج، باهنر کرمان و دانشگاه ایلام ادامه داشته و دانشجویان با شعارهایی چون «آزادی، آزادی، آزادی»، «مرگ بر دیکتاتور» و «ما تماشاگر نمی‌خواهیم، به ما ملحق شوید» حضور خود را در متن تحولات تثبیت کرده‌اند. هم‌زمان، تصمیم دانشگاه اصفهان برای تخلیه اجباری خوابگاه‌ها در آستانه امتحانات، نشان‌دهنده‌ی تلاش حکومت برای مهار یکی از کانون‌های فعال اعتراض است.

در سطح خیابان، شهرهای متعددی صحنه‌ی حضور انبوه مردم بوده‌اند: مشهد، تهران، آبدانان، شهرکرد، قزوین، اراک، یزدانشهر، تربت حیدریه، املش و ده‌ها نقطه دیگر. در تهران، از میدان توپخانه، مخبرالدوله، ناصرخسرو و بازار تا کوچه برلن، خیابان سعدی جنوبی، باغ سپهسالار، میدان ولیعصر و فردوسی، خیابان‌ها به میدان رویارویی مردم و نیروهای سرکوب تبدیل شده‌اند. گزارش‌ها از تصرف عملی بخش‌هایی از شهر توسط مردم در آبدانان، همراهی بخشی از نیروی انتظامی با معترضان، و عقب‌نشینی نیروهای سرکوب در برخی نقاط حکایت دارد.

در مقابل، سرکوب نیز به‌طور کم‌سابقه‌ای تشدید شده است: شلیک گسترده گاز اشک‌آور در بازار تهران، متروی ۱۵ خرداد، پاساژ پلاسکو، بیمارستان سینا، بیمارستان‌های ایلام و مشهد؛ یورش به مراکز درمانی برای بازداشت مجروحان؛ ضرب‌وشتم بازنشستگان در اهواز؛ و حضور سنگین یگان ویژه و لباس‌شخصی‌ها در میدان‌های اصلی تهران. در ملکشاهی، پس از کشتار مردم، خشم عمومی به آتش‌زدن بانک انجامیده است.

بهای انسانی این سرکوب همچنان سنگین است و موج بازداشت‌ها ادامه دارد: از بازداشت گسترده در املش (از جمله زنان و دختران نوجوان) تا بازداشت کیومرث واعظی معلم در سنقر و همایون شمس بیرانوند در خرم‌آباد، و گزارش بازداشت بیش از پنجاه دانش‌آموز در کهگیلویه و بویراحمد..

در برابر این وضعیت، واکنش‌های مدنی و سازمان‌یافته نیز در حال گسترش است:

بیانیه‌های حمایتی کانون‌های صنفی معلمان گیلان و الیگودرز، بیانیه سندیکای شرکت واحد، استعفای جمعی وکلای دادگستری، بیانیه ۲۱۰ وکیل در محکومیت سرکوب، اعلام آمادگی وکلای ملکشاهی برای وکالت رایگان قربانیان، و فراخوان احزاب کرد برای اعتصاب عمومی در کردستان همگی نشان‌دهنده‌ی گسترش جبهه اجتماعی دفاع از حق اعتراض است.

جمع‌بندی تحلیلی

آنچه در یازدهمین روز خیزش سراسری دیده می‌شود، تثبیت یک واقعیت مهم است: اعتراض دیگر نه فقط خیابانی است، نه فقط معیشتی، نه فقط دانشجویی، بلکه به یک حرکت چندلایه و سراسری تبدیل شده است. پیوند بازار، کار، دانشگاه و محلات شهری، در کنار گسترش همبستگی‌های حقوقی و صنفی، نشان می‌دهد جامعه در حال تولید اشکال متنوع و خلاقانه‌ی مقاومت است. هم‌زمان، حکومت با یورش به بیمارستان‌ها، بازار، مترو و مراکز شهری، عملاً نشان می‌دهد که از گسترش این پیوند اجتماعی به‌شدت هراس دارد.

با این همه، یک خلأ راهبردی همچنان به‌شدت محسوس است: نبود یک نهاد پایدار و مستقل برای همگرایی بخش‌های مختلف جنبش کارگری و مطالباتی. تا امروز، حمایت‌ها و کنش‌ها عمدتاً به‌صورت جداگانه و موازی پیش می‌روند. در حالی که شکل‌گیری چنین سازوکاری می‌تواند هم به تقویت استقلال عمل اعتراضات مردم کمک کند و هم به سازمان‌دهی پایدارتر، کم‌هزینه‌تر و مؤثرتر این خیزش اجتماعی. آینده‌ی این جنبش، نه فقط به شجاعت خیابان، بلکه به توانایی آن در ساختن پیوندهای پایدار اجتماعی و طبقاتی گره خورده است.

چهارشنبه هفدهم دیماه هزار و چهارصد و چهار

اعتراضات سراسری؛ آنچه که در دهمین روز اعتراضات رُخ داد

نهمین روز اعتراضات سراسری؛ گسترش هم‌زمان خیابان، سرکوب و همبستگی مدنی

بیان دیدگاه