گسترش خیزش سراسری اعتراضی؛ پیوند خیابان، معیشت و دانشگاه

اتحاد کارگران انقلابی ایران ||| در روزهای اخیر، موج تازه‌ای از اعتراضات مردمی در شهرهای مختلف ایران شکل گرفته که از نظر گستره جغرافیایی، تنوع اجتماعی و هم‌زمانی کنش‌ها، نشانه‌های روشنی از ورود جامعه به مرحله‌ای تازه از اعتراض سراسری را نشان می‌دهد. این دور از اعتراضات نه به یک شهر یا یک مطالبه محدود مانده و نه به یک شکل از کنش خیابانی تقلیل یافته است، بلکه هم‌زمان در حوزه‌های مختلف معیشتی، صنفی، دانشگاهی و شهری بروز یافته است.

در بخش معیشتی و صنفی، پرسنل رسمی شرکت نفت فلات قاره ایران در منطقه عملیاتی لاوان دست به تجمع اعتراضی زدند. هم‌زمان، بازنشستگان تأمین اجتماعی، فرهنگیان و بازنشستگان مخابرات در تهران مقابل سازمان تأمین اجتماعی تجمع کردند و شعارهایی علیه گرانی، اختلاس و بی‌ثباتی اقتصادی سر دادند. در اهواز نیز بازنشستگان تأمین اجتماعی تجمع اعتراضی برگزار کردند. در ادامه‌ی همین روند، معلمان خوزستان با صدور بیانیه‌ای با نام و امضای مشخص صدها نفر از فرهنگیان، به‌صراحت خواستار همراهی با اعتراضات مردمی شدند و بر پیوند مطالبات صنفی با اعتراضات سراسری تأکید کردند.

در بازار و فضای کسب‌وکار، اعتصاب بازار تهران و اعتصاب سراسری مغازه‌داران در کازرون گزارش شده است. همچنین کسبه خیابان سعدی تهران با روشن کردن آتش، حمایت خود را از حق حضور مردم معترض در خیابان اعلام کردند. این کنش‌ها نشان می‌دهد که اعتراضات تنها به لایه‌های حاشیه‌ای محدود نمانده و بخش‌هایی از بدنه‌ی اقتصادی شهرها را نیز دربر گرفته است.

در دانشگاه‌ها، دانشجویان دانشگاه صنعتی شاهرود و دانشگاه بیرجند تجمعات اعتراضی برگزار کردند و شعارهایی صریح علیه سرکوب و نقش نهادهای امنیتی سر دادند. در ساری نیز تجمع چندصدنفره‌ی مردم در خیابان قارن با خواندن جمعی سرود «ای ایران» همراه بود..

در سطح اعتراضات شهری و شبانه، تجمع‌ها و درگیری‌هایی در مهدی‌شهر (سنگ‌سر) سمنان، نازی‌آباد تهران، میدان هفت‌حوض نارمک، بوشهر، فردیس کرج و دیگر نقاط گزارش شده است. در برخی از این مناطق، خیابان‌ها بسته شده و نیروهای حکومتی برای متفرق کردن معترضان وارد درگیری مستقیم شده‌اند.

هم‌زمان، سرکوب و خشونت حکومتی تشدید شده است. پس از آن‌که خامنه‌ای در دیدار با خانواده قاسم سلیمانی خواستار «به‌جای خود نشاندن معترضان» شد، ربایش، بازداشت گسترده، شلیک مستقیم گلوله‌های جنگی و کشتار شهروندان در دستور کار نیروهای سرکوب قرار گرفت. در ملکشاهی، مراسم تشییع و خاکسپاری رضا عظیم‌زاده، از جان‌باختگان اعتراضات، با شعارهای ضدحکومتی همراه بود. گزارش‌ها از وضعیت به‌شدت متشنج شهر، ده‌ها مجروح با وضعیت وخیم و افزایش شمار جان‌باختگان تا یازده نفر حکایت دارد؛ آماری که هنوز به‌طور رسمی تأیید نشده است. در فارسان استان چهارمحال و بختیاری نیز ساغر اعتمادی، بیست و دو ساله، در پی شلیک گلوله‌های ساچمه‌ای نیروهای حکومتی جان باخت.

در کنار این‌ها، موج بازداشت‌ها ادامه دارد: بیان فرج‌الهی فعال حقوق زنان در سنندج، هستی قربانی دانش‌آموز ۱۶ ساله در مشهد، علیرضا خزایی دانشجو در نهاوند، شروین حمیده معلم ادبیات و فلسفه در کرج، و پوریا علی‌یاری دانشجوی اسفراین از جمله افرادی هستند که توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده‌اند و درباره وضعیت برخی از آنان همچنان اطلاع دقیقی در دست نیست.

جمع‌بندی تحلیلی

مجموعه‌ی این رویدادها تصویری روشن از چندلایه و هم‌زمان شدن اعتراضات در ایران ارائه می‌دهد. حضور هم‌زمان کارگران و کارکنان صنعت نفت، بازنشستگان، معلمان، دانشجویان، کسبه بازار و جوانان شهری نشان می‌دهد که اعتراضات کنونی از مرحله‌ی واکنش‌های پراکنده عبور کرده و بر پایه‌های مادی، اجتماعی و آگاهانه‌تری استوار شده است. جامعه معترض، با اتکا به تجربه‌های پیشین، در تلاش است پیوند میان خیابان، معیشت، آموزش و اقتصاد را تقویت کند و از این طریق دامنه و عمق اعتراضات را گسترش دهد.

در مقابل، پاسخ حکومت تشدید سرکوب، بازداشت‌های هدفمند، شلیک مستقیم و کشتار شهروندان بوده است؛ الگویی که نه از موضع اقتدار، بلکه از نگرانی نسبت به سراسری شدن و توده‌ای شدن اعتراضات حکایت دارد.

با این حال، در کنار ضرورت ایستادگی در برابر سرکوب، یک هشدار راهبردی نیز اهمیت حیاتی دارد: گسترش خیزش اعتراضی بدون مهار کشتار ممکن نیست. هرجا اعتراض توده‌ای به رویارویی نابرابرِ گروه‌های کوچک جوانانِ بی‌سپر با ماشین سرکوبِ مسلح تقلیل پیدا کند، هم دامنه ی مشارکت عمومی—به‌ویژه لایه‌های میانسال و خانواده‌ها—کاهش می‌یابد و هم دست حکومت برای افزایش خشونت بازتر می‌شود. حفظ و تقویت شکل‌های متنوع و توده‌ای کنش، از اعتصاب و تجمع‌های صنفی تا حضور گسترده‌ی شهری، هم شرط گسترش خیزش اعتراضی است و هم کاهش هزینه‌های انسانی این اعتراضات را پائین می آورد.


  • تجمع اعتراضی پرسنل رسمی شرکت نفت فلات قاره ایران منطقه عملیاتی لاوان
  • تجمع بازنشستگان تامین اجتماعی همراه با بازنشستگان فرهنگی و مخابرات در مقابل سازمان ‌تأمین اجتماعی،تهران. گرانی و اختلاس – این اقتصاد شماست. کنترل نرخ ارز – حق مسلم ماست.
  • تجمع بازنشستگان تامین اجتماعی اهواز در مقابل ساختمان این سازمان. دولت خیانت می کند – مجلس حمایت می کند.
  • بیانیه معلمان خوزستان– فراخوانی برای همراهی با اعتراضات مردمی. ما معلمان خوزستان از دل رنج‌های مشترک این سرزمین سخن می‌گوییم رنج‌هایی که مرز نمی‌شناسد و امروز به خواسته‌ای ملی تبدیل شده است فقر نابرابری نابودی آموزش عمومی و بی‌اعتنایی به کرامت انسان زندگی میلیون‌ها ایرانی را در تنگنا قرار داده است. ما پرچمداران آگاهی و سازندگان آینده ایرانیم. سکوت در این بزنگاه خیانت به مسئولیت تاریخی ماستنمی‌توانیم در برابر فرسایش امید نسل‌های بعد بی‌تفاوت بمانیم. همکاران فرهنگی سراسر ایران با همبستگی ملی و با تکیه بر وجدان حرفه‌ای خود به این اعتراضات مردمی بپیوندید. حضور شما نه از سر هیجان که از ژرفای تعهد به آینده این سرزمین برمی‌خیزد.
  • مردم و کسبه در خیابان سعدی، تهران امروز آتش روشن کردند تا خشم و اعتراض خود را نسبت به حاکمیت ابراز کنند. آتش خشم زبانه می کشد.
  • اعتصاب سراسری مغازه‌داران  در کازرون
  • بازار تهران در اعتصاب است
  • تجمع اعتراضی در دانشگاه صنعتی شاهرود. به من نگو فتنه گر – فتنه توئی ستمگر.
  • دانشجویان دانشگاه بیرجند دست به تجمع اعتراضی زدند و شعارهایی ازجمله «بسیجی سپاهی، داعش ما شمایی» سر دادند.
  • تجمع صدها نفری مردم ساری در خیابان قارن. مردم دسته جمعی سرود ای ایران می خوانند.
  • اعتراضات شبانه در مهدی‌شهر (سنگ‌سر) سمنان. ایرانی می میرد – ذلّت نمی پذیرد.
  • خیابان‌های نازی‌آباد تهران به صحنه درگیری مستقیم سرکوبگران رژیم با مردم و جوانان معترض شده است.
  • مردم در میدان هفت‌حوض نارمک، تهران دست به اعتراض زده و شعار می‌دهند.
  • تجمع اعتراضی مردم در  بوشهر
  • تجمع شبانه جوانان در خیابان های فردیس کرج
  • تظاهرات شبانه درنازی آباد در تهران
  • شب گذشته یک جوان انقلابی و دلیر در اقدامی غافلگیرکننده و حماسی درمعالی‌آباد شیراز، به نیروهای سرکوب حمله ور شد.
  • مراسم تشییع و خاکسپاری پیکر رضا عظیم‌زاده از جانباختگان اعتراضات مردم ملکشاهی در آرامستان «گل زرد» این شهر با شعارهای مرگ بر جمهوری اسلامی. وضعیت شهرملکشاهی به‌شدت متشنج بوده و درگیری‌های گسترده در نقاط مختلف شهر گزارش شده است. حال دست‌کم سی نفر وخیم اعلام شده و منابع محلی از افزایش شمار جان‌باختگان تا یازده نفر خبر می‌دهند. این آمارها هنوز به‌طور رسمی تأیید نشده‌اند.
  • خامنه ای: اعتشاشگران را سر جایشان بنشانید.
  • بیان فرج‌الهی، از فعالان حوزه‌ حقوق‌ زنان درسنندج، توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است.
  • عصر روز شنبه یک دانش‌آموز شانزده ساله به نام هستی قربانی در جریان تجمع اعتراضی شهر مشهد بازداشت شده است. طبق این گزارش، هستی قربانی در میان جمعیت معترضان و در حوالی میدان فلسطین، خیابان راهنمایی مشهد توسط نیروهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی بازداشت و از محل تجمع منتقل شده است.
  • علیرضا خزایی، دانشجوی اهل نهاوند، توسط نیروهای امنیتی در شهر نهاوند بازداشت شده است. با گذشت چندین روز از بازداشت او، تاکنون خبری از وضعیت وی در دست نیست.
  • طبق گزارش‌های منتشرشده، شروین حمیده، دبیر ادبیات و معلم فلسفه، روز پنجشنبه ۱۱ دی‌ ۱۴۰۴ در منطقه گوهردشت کرج توسط ماموران اطلاعات بازداشت شده است. طبق گزارش‌ها، از زمان بازداشت تاکنون هیچ اطلاعی از محل نگهداری، و  وضعیت او در دست  نیست. این بازداشت همزمان با انتشار گزارش‌های متعدد از بازداشت شمار زیادی از شهروندان معترض در شهرهای مختلف کشور صورت گرفته و نگرانی‌ها درباره سرنوشت بازداشت‌شدگان را افزایش داده است.
  • شب گذشته، پوریا علی‌یاری، دانشجوی مهندسی ایمنی در مجتمع آموزش عالی فنی‌مهندسی اسفراین، در جریان اعتراضات مردمی در این شهرستان بازداشت شد. این دومین بازداشت پوریا علی‌یاری است. پوریا پیش‌تر در اعتراضات سال ۱۴۰۱ و در حالی که تنها ۱۷ سال داشت و دانش‌آموز کلاس دوازدهم بود، بازداشت شده بود. به گفته یکی از نزدیکانش، او جوانی با دغدغه‌های اجتماعی است که همواره نسبت به سرنوشت جامعه خود احساس مسئولیت می‌کند.
  • ساغر اعتمادی، دختر جوان اهل فارسان استان چهار محال و بختیاری که در پی شلیک گلوله‌های ساچمه‌ای ماموران حکومتی، در بیمارستان «هاجر» شهر فارسان بستری شده بود، شامگاه روز شنبه ۱۳ دی ۱۴۰۴ جان باخت. او ۲۲ سال داشت و شغلش آرایشگری بود. او در یک پست اینستاگرامی نوشته بود: من فقط از این می‌ترسم بازم کلی از ما بره و نشه.

بیان دیدگاه