رویارویی جناح های جمهوری اسلامی بر سر توافق در قاهره با آژانس انرژی هسته ای

جمهوری اسلامی و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز ۱۸ شهریور در قاهره، پایتخت مصر توافق‌نامه‌ای امضا کردند که زمینه را برای ازسرگیری همکاری‌ها، از جمله در زمینه راه‌های از سرگیری بازرسی‌ها از تأسیسات هسته‌ای ایران، فراهم می‌کند. عراقچی گفته که محورهای توافقات مورد موافقت شورای امنیت ملی ایران است. توافق قاهره با وجود مصوبه مجلس، یک گام برخلاف سیاست ها و مواضع جناح تندروتر حاکمیت است که پس از بمباران مراکز هسته ای ایران، منع همکاری ایران با آژانس را در مجلسی که در آن اکثریت دارد تصویب کرده بود.

 این توافق تلاشی برای جلوگیری از اجرای مکانیسم ماشه و بازگشت تحریم های سازمان ملل از سوی ترویکاست. ارزیابی حاکمیت این است که بازگشت این تحریم ها احیانا بهانه ی بیشتر و شرایط سهل تری برای تجاوز نظامی بعدی به ایران از سوی آمریکا و اسرائیل فراهم می کند. براساس این ارزیابی اگر چه هسته ی سفت قدرت؛ چنانکه خامنه ای در سخنانش در هفته گذشته در جمع اعضای دولت گفته بود، اعتقاد دارد که  مشکل روابط ایران و آمریکا غیرقابل حل است، اما توافق قاهره، فرصت تنفسی برای تقویت آمادگی و تجهیز بیشتر در رویارویی بعدی است.

البته عوامل جبهه پایداری و کاسبان تحریم بسرعت برعلیه توافق قاهره به خط شده اند. روزنامه کیهان توافق با گروسی را دور زدن قانون مجلس توصیف کرد و طرفداران مذاکره را «خائن» و یا «احمق» نامید. محمدرضا محسنی‌ثانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس اعلام کرد که گروسی و بازرسان آژانس حق ورود به ایران را ندارند. گروهی از بسیجی ها هم در برابر ساختمان دفتر شورای امنیت ملی کشور در تهران دست به تجمع زدند و برعلیه توافق قاهره اعتراض کردند.

شکاف های جناحی بر نحوه برخورد با آژانس انرژی هسته ای در حالی بالا گرفته است که اگر چه روسیه و چین نسبت به توافق حاصله در قاهره بین تهران و آژانس واکنش مثبت نشان داده اند، اما اروپا و بویژه آمریکا خواستار اجرای فوری و بی تاخیر کلیه وظایف پادمانی و دسترسی آژانس به همه مراکز هسته ای ایران شده اند.

در حقیقت بدون از سرگیری مذاکرات با آمریکا که از دیگر شروط ترویکای اروپایی برای تعویق فعال سازی مکانیسم ماشه است، معلوم نیست که صرف توافق جدید جمهوری اسلامی با آژانس بتواند مانع بازگشت تحریم های شورای امنیت سازمان ملل باشد. استدلال اصلی مخالفان از سرگیری بازرسی های آژانس از مراکز هسته ای ایران این است که مذاکره و امتیازدهی چنانکه جنگ دوازده روزه نشان داد نقشی در تجاوز نظامی جدید به ایران ندارد. به ایران موقعی حمله کردند که در حال مذاکره با آمریکا بود. در حالی که ابهام هسته ای ناشی از عدم مذاکره و خودداری از همکاری با آژانس و قرار گرفتن غرب در برزخ بی خبری از ابعاد واقعی برنامه هسته ای ایران، می تواند برگ برنده ای برای جمهوری اسلامی باشد که در ازای آن امتیاز واقعی دریافت کند. اما برخلاف ظاهر منطقی این استدلال، آنچه در آن اساسا وجود ندارد نقش مردم است.

اگر شاکله ی اصلی استدلال اصولگرایان افراطی را درست فرض کنیم که هدف آمریکا به تسلیم کشاندن خفت بار رژیم ایران است و بنابراین هیچ راهی جز مقاومت در برابر سلطه طلبی اش وجود ندارد، هنوز پاسخی به این سوال داده نشده است که چرا این مقاومت باید بر محور برنامه هسته ای باشد که با صرف میلیاردها دلار کمترین سود و بیشترین خسارات ها را برای مردم ایران داشته و زندگی و معیشت مردم را ویران و زیرساخت های کشور را در معرض فروپاشی قرار داده است؟ چرا باید وارد رویارویی هایی شد که حاصلی جز فقر و گرسنگی توده ای به مردم و انهدام فرصت های توسعه و تشدید انزوای منطقه ای و بین المللی برای ایران ندارد؟ اصرار بر کشاندن ایران به رویارویی نظامی با آمریکا و اسراییل بر سر برنامه هسته ای ایران جز برای این است که مشتی زالوصفت دزد و غارتگر از محل تحریم ها خون مردم را به شیشه کنند؟ اگر اصلی ترین مولفه اقتدار ملی حمایت مردم است، چرا مردم نباید آزاد باشند تا تصمیم بگیرند که آب و برق و معیشت و زندگی آرام و سیاست خارجی بی تنش و سرمایه گذاری بر انرژی های پاک می خواهند، یا تحریم های مرگبار اقتصادی و معیشت ویران به بهانه برنامه هسته ای؟  

واقعیت این است که هر دو جناح حاکمیت که اکنون در دو سوی حمایت از توافق قاهره و مخالفت با آن صف بندی کرده اند، اصل عزیمت از رای و داوری مردم نسبت به برنامه هسته ای و پایان دادن به این زخم کهنه براساس آرا و اراده مردم را قبول ندارند. حتی آنها که در لفظ از «وفاق ملی» با مردم حرف می زنند، در عمل مردم را حامی سیاست های جاری همین حاکمیت می خواهند که جز فقر و مصیبت و سایه شوم جنگ و رشته بلندی از محرومیت ها و جاری کردن حمام خون با اعدام های گسترده، دستاوردی نداشته است.

صدای مقاومت توماج صالحی در برابر سرکوب: ما هنوز زنده ایم!

بیان دیدگاه