تاثیرات اقتصادی جانبی بر اقتصاد ایران پس از گشایش کریدور زنگزور

اافزایش بیکاری: کریدور زنگزور اگر عملیاتی شود، می‌تواند بخشی از مزیّت جغرافیایی شمال‌غرب ایران را که سال‌ها درآمد و اشتغال ایجاد می‌کرد، به رقیب منتقل کند و همین کاهش ترافیک و تجارت، در بلندمدت نرخ بیکاری را بالا ببرد.

در حال حاضر، بخش زیادی از مبادلات بین جمهوری آذربایجان و نخجوان و حتی بین ترکیه و آسیای مرکزی، از مسیر جاده‌ها و خطوط ریلی استان‌های آذربایجان‌شرقی و اردبیل عبور می‌کند. با تشکیل کریدور زنگزور، این جریان کالا می‌تواند به‌طور مستقیم و کوتاه‌تر از خاک ایران عبور نکند و نتیجه این شرایط، کاهش تردّد کامیون‌ها، قطارها و خدمات لجستیکی در این استان‌ها است. بنابراین رانندگان کامیون، شرکت‌های حمل‌ونقل، کارگران پایانه‌های مرزی (مثل پایانه نوردوز) و خدمات جانبی (رستوران، تعمیرگاه، هتل) بخش قابل‌توجهی از درآمدشان را که از این ترافیک مرزی دارند، از دست خواهند داد.

برخی کسب‌وکارهای تولیدی و توزیعی شمال‌غرب ایران به مشتریان آن‌سوی مرز یا به شبکه ترانزیت وابسته‌اند اما با کاهش ارتباطات جاده‌ای، هزینه صادرات برای آن‌ها بالا می‌رود یا مشتریان‌شان مسیرهای دیگری انتخاب می‌کنند. کاهش درآمد از ترانزیت و تجارت مرزی می‌تواند سرمایه‌گذاری در زیرساخت و خدمات منطقه را کم کند. این رکود منطقه‌ای باعث کندی رشد کسب‌وکارهای کوچک و افزایش مهاجرت کاری به شهرهای دیگر می‌شود و در نهایت، صنایع لجستیک و حمل‌و‌نقل ایران، به‌ویژه در شمال غرب با ورشکستگی مواجه خواهد شد. به گفته «حسین محمدی‌اصل»، کارشناس راهبردی مسایل اقتصادی، برآوردها حاکی از از دست‌رفتن دویست هزار شغل مستقیم در این رابطه است.

از دست‌رفتن بخشی از درآمد ترانزیت: تا به امروز ایران یکی از مسیرهای اصلی ترانزیت کالا و از آن مهمتر انرژی بین آسیای مرکزی، قفقاز و اروپا بوده است، اما فعّال‌شدن زنگزور با سرمایه‌گذاری سنگین ایالات متحده می‌تواند بخش قابل توجهی از این ترانزیت را از ایران گرفته و به مسیر شمالی منتقل کند و به این ترتیب با ایجاد مسیر جایگزین، علاوه بر از دست‌رفتن این درآمد مستقیم و فرصت‌‌های سرمایه‌گذاری و تجاری، ایران مزیِت جغرافیایی خود را در پروژه‌های بین‌المللی حمل‌ونقل این منطقه از دست می‌دهد.

مجله «فوربز»، به‌نقل از بانک جهانی برآورد کرده که گذرگاه زنگزورمی‌تواند تا سال ۲۰۲۷ سالانه بین پنجاه تا صد میلیارد دلار، ارزش تجاری تولید کند. داده‌های بلومبرگ (مه ۲۰۲۵) نیز نشان می‌دهد این مسیر قادر است زمان ترانزیت بین اروپا و آسیا را بین دوازده تا پانزده روز کاهش دهد. این مسیر می‌تواند وابستگی تجاری به مسیرهای روسیه را کاهش دهد و تنها مسیر ترانزیتی زمینی به اروپا را هم از ایران بگیرد. قطع ارتباط زمینی ایران و ارمنستان: حجم تجارت میان ایران و ارمنستان در سال ۲۰۲۴ حدود ۷۳۷.۴ میلیون دلار بوده است. تکمیل کریدور زنگزور به‌معنای قطع مرز مشترک ایران و ارمنستان است. این مرز تنها مسیر زمینی ایران به منطقه قفقاز جنوبی و اروپا بوده و قطع آن می‌تواند علاوه بر کاهش چشم‌گیر رقم تجارت میان دو کشور، نفوذ سیاسی و ژئوپلیتیک ایران را در این منطقه کاهش دهد و حتی می‌تواند به‌منزله یک چالش امنیتی برای مرزهای شمالی ایران تلقی شود.

منبع

بیان دیدگاه