اتحاد کارگران انقلابی ایران ||| مرور اعتصاب رانندگان کامیون وکامیون داران از سی اردیبهشت تا یازده خرداد و در شرایطی که احتمال آغاز موج تازه ای از اعتراض در واکنش به عدم تحقق وعده های رسیدگی به مطالبات آنان مطرح شده، حاوی نکاتی در خور توجه است:
اولا: اعتصاب به خاطر درآمیزی سیّالیّت محل کار، ارتباطات رانندگان در جاده ها، حضور در شبکه های اجتماعی، وجود اتحادیه و حساسیت ویژه حمل و نقل بین شهری به مثابه شاهرگ های انتقال کالا، سرمایه و ارزش، به سرعت گسترش یافت و ظرف یازده روز به صد و شصت وسه شهر سرایت کرد.
ثانیا: برخلاف برخی گروههای مطالبه گر که اعتراضات شان به واسطه عدم اختلال گسترده کارکردی حاد و حساس برای حاکمیت، با تحقیر و بی اعتنایی عملی مجموعه دستگاههای اجرایی و سطحی از سرکوب امنیتی فرسایشی همراه است، اعتصاب ناوگان حمل و نقل شهری با ظرفیت فلج کردن توزیع غذا، سوخت و تاخیر در انتقال کالاهای حیاتی بسرعت با واکنش حاکمیت در شکل وعده پیگیری مطالباتی و بازداشت رانندگان و حامیان اعتصاب از سوی نیروهای امنیتی همراه شد. اگر چه هنوز عقب نشینی آشکاری نشده، اما از طرح سه نرخی کردن گازوئیل پا پس کشیدند و وعده رسیدگی به وضعیت بیمه رانندگان را مطرح کردند.
ثالثا: پا به پای گسترش روزانه دامنه اعتصاب، رشد همبستگی و همگرایی از جمله از طریق اعلام حمایت سایر گروههای مطالبه گر؛ از طریق پیوستن بخشی از رانندگان نیسان، وانت و دیگر بخش های ناوگان حملونقل و از طریق کمک در جاده ها در حفظ قدرت اعتصاب و مقابله با اعتصاب شکنی، نمود یافت.
رابعا: با آنکه آگاهی از حساسیت اعتصاب ناوگان حمل و نقل بین شهری، بسرعت به شکل گیری طیف های متفاوتی از انتظارات در بین نیروهای مختلف سیاسی و رویارویی گرایش ها بر سر محتوای انتظارات مربوطه منجر شد، لایه بندی های درونی شرکت کنندگان در اعتصاب توانست همچنان به مثابه «یک خانواده» عمل کند و از همدلی و همبستگی قابل توجهی در سطح جامعه و در میان سایر بخش های نیروی کار برخوردار باشد.
در عین حال پا به پای گسترش اعتصاب و برخوردهای صورت گرفته با آن، دامنه مطالبه گری گسترش یافت و آزادی بی قید و شرط رانندگان بازداشتی به فهرست مطالبات افزوده شد. تجربه عملی اعتصاب رانندگان و کامیونداران اهمیت اتحاد عمل مطالباتی را به سطح کشید. شکل گیری انتظارات متفاوت نسبت به چشم انداز اعتصاب، به شکاف های افقی در میان لایه های درونی نیروهای شرکت کننده در اعتصاب منجر نشد و اعتصاب ابراز وجود منسجم بخش مهمی از نیروی ناوگان حمل و نقل بین شهری در برابر حاکمیت باقی ماند. هر چه لایه های بیشتری از نیروی کار صنعت حساس حمل و نقل در مسیر خودسامان یابی مستقل شبکه ای در سطوح شهری و منطقه ای متشکل شود، موج بعدی اعتصاب فراگیرتر و نیرومند تر خواهد بود. گزارش زیر که روایت روزهای اعتصاب است بر نکات یاد شده مهر تاکید می زند.
در هفته ی منتهی به اول خرداد ماه فراخوانی مبنی بر عزم کامیونداران و رانندگان کامیون در برپائی اعتصابی یک هفته ای در شبکه های اجتماعی ی مربوط به آنها منتشر شد. قبل از آن در فاجعه انفجار ششم اردیبهشت در اسکله رجائی در بندرعباس، و آسیب های وارده ناشی از آن به کارگران و کارکنان اسکله از یک سو و خسارات وارده به رانندگان کامیونهائی که در صف بارگیری بودند از دیگر سو، مشکلات و مطالبات رانندگان و کامیونداران را به جلوی صحنه آورده بود.
فراخوان، کرایه های پرداخت نشده، پایین بودن کرایه ها، گران بودن بیمه های ناکار آمد، و سهمیه سوخت را از مطالبات رانندگان و کامیونداران اعلام کرده بود. آنها اعلام کردند ما خسته ایم. خسته از این همه بی عدالتی. ما همیشه تنها بوده ایم. اما این بار فرق می کند، این بار صدای همه ی ما یکی شده است. اگر امروز نیاییم، فردا دیگر نوبت ما نیست که حرف بزنیم. پس موتورها را خاموش کردند.
بندرعباس، متاثر از عواقبِ فاجعه انفجار اسکله رجائی، قبل از اینکه اوّل خرداد فرا برسد اعتصاب را شروع کرد. تصویب سه نرخی کردن قیمت گازوئیل در روزهای پایانی اردیبهشت توسط دولت، مزید بر علّت شد. شبکه های مجازی محلی برای اطلاعرسانی رانندگان و کامیونداران شد. رانندگان در این شبکه ها اخبار اعتصاب در شهر های مختلف را به اشتراک گذاشتند. حضور گسترده ی رانندگان در شهرهای مختلف در اعتصاب سراسری غبار از روی دیگر مطالبات آنها زدود. تاکید بر گرانی قیمت لاستیک و وسایل یدکی در کنار هزینه تعمیرات و تاثیر این گرانی ها بر سفره ی آنها اشتراکات میان اعتصاب کننده گان را روشنتر کرد.
اعتصاب و تجمع کامیونداران آغاز شد. جادهها زودتر از موعد به فریاد تبدیل شدند. رانندگان معترض گفتند با این تخصیص ناعادلانه سوخت، ما کِشندههای شهری دیگر نه میتوانیم کار کنیم، نه زندگی کنیم. اعتصاب قرار بود اول خرداد آغاز شود، اما خشم جادهها زودتر از انتظار شعلهور شد.
همزمان اتحادیه ی رانندگان تانکر ایران با تاکید براینکه در اثر پایین بودن بیش از حد کرایه های حمل تانکری، افزایش سرسام آور هزینه های سنگین کامیونداری، هزینه های افسارگسیخته استهلاک کامیون در این تورم سنگین و کمرشکن، و مشکلات متعددِ دیگر چون افزایش نرخ بیمه رانندگان و عدم تخصیص سهمیه سوخت کافی به ناوگان دیزلی کشور، ادامه حیات و استمرار فعالیت برای ناوگان تانکری کشور به هیچ عنوان در شرایط کنونی امکانپذیر نیست، اعلام کردند آنها نیز کامیون های خود را از اول خرداد خاموش خواهند کرد.
سی و یک اردیبهشت اعتصاب سمت و سوی سراسری شدن به خود گرفته است. دولت اعلام کرد فعلا هیچ برنامه ی اجرائی به منظور اعمال سه نرخ برای گازوئیل در دستور کار قرار ندارد. وقت کُشی در دستور کار قرار گرفت. برای حلّ مشکلات بیمه و بازنشستگی، رایزنی های گسترده را در دستور کار قرار دادند. سازمان تامین اجتماعی هم وعده داد یارانه بیمه رانندگان کامیون را پیگیری خواهد کرد. معاون حمل و نقل سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای اعلام کرد در پی افزایش قابل توجه میزان حق بیمه رانندگان برون شهری در سال جاری و کاهش یارانه دولتی، سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای به سازمان تأمین اجتماعی، درخواست تجدید نظر داده است. در فسا فرماندار، فرمانده انتظامی و نیروهای قضائی بین رانندگان رفتند و خواستند که آنها اعتصاب را بشکنند. قالیباف، رئیس مجلس از حل فوری مشکل رانندگان گفت و اینکه کمیسیون عمران در این رابطه جلسه خواهد گذاشت، خبر داد.
از این سو رانندگان و کامیونداران تدابیر جدّی برای مقابله با انگ زنی ها را به هم گوشزد کردند: هیچکس حقّ آسیب رساندن به اموال کسی را ندارد. و خواهش ما از همه همکاران، حتی کسانی که فعلاً قصد همراهی ندارند، این است که برای حفظ حرمت اعتصاب و احترام به همصنفیهایشان، ماشین را وارد جاده نکنند. بتدریج مطالبات افزایش پیدا کرده اند. کمیسیون های بی قاعده، جاده های ناایمن، عوارض جاده ای، اجرا نشدن تُن بر کیلومتر در سراسر کشور، سوء استفاده اپلیکیشن های غیر مجاز و باربری ها و عدم نظارت بر آن ها، دلال ها، و اینترنتی نشدن مرزها برای نوبت هم به لیست کمبودها و مشکلات اضافه شدند. سیاست بومی گرائی به چالش کشیده شد.
دوم و سوم خرداد، اعتصابات به شهرهای جدید گسترش پیدا کرد. رانندگان کامیون و کامیونداران در پایان روز سوم خرداد، در هفتاد و دو شهرِ کشور در اعتصاب بسر می برند. در بعضی از شهرها اعتصاب کننده گان جاده ها را بستند. اینجا و آنجا شیشه ی کامیون اعتصاب شکنان را شکستند. آنها در پاسخ راهداری که وعده ی سوخت بیشتر برای شکاف انداختن در بین اعتصابیون داده بود اعلام کردند وعده های این چنینی نشانهای روشن از ناتوانی شما در درک خواستههای عمیق و بحق رانندگان است.
چهارم خرداد ذاتِ سرکوبگر رژیم به نمایش درآمد. پلیس در سنندج از اسپری فلفل برای پراکنده کردن اعتصابیون استفاده کرد و چند راننده را هم بازداشت کرد. همزمان اینجا و آنجام وعده ی پانصد لیتر سوخت تحت نام انعام دادند. رئیس کانون سراسری ناوگان حمل فرآورده های نفتی هم به میدان آمد و از توافق با سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای گفت، و اینکه بیمه رانندگان، اجرای مادّه ی سی و هشت بر قراردادهای نفتی، و پرداخت دومرحله ای حق بیمه توسط رانندگان بصورت مستمر، قرار است در مجلس پیگیری شود. چهار روز اعتصاب سراسری تا همینجا در تنبان بالائی ها کَک انداخته بود. سیاست سرکوب و تطمیع را همزمان بکار گرفتند که اولا از گسترش اعتصاب جلوگیری کنند و دوما در حدّ توانِ خود در صف اعتصابیون شکاف ایجاد کنند. عَلَم کردن نیازِ کشاورزان برای حمل بار هم بخش دیگری از رذالت آنها را به تصویر کشید. افزایش تعدادِ موتورهای خاموش جوابِ رانندگان بود. اعتصابات در روز چهارم به بیش از یکصد و پنج شهر سرایت کرد. اعتصابون گفتند ما یاد گرفتهایم وعده ی بدون اجرا یعنی وقتکشی و فریب!
همین روز تصویر تعدادی از رانندگان کامیون در ویرجینیای امریکا منتشر شد که حمایت خود را از حقّ اعتصاب کامیونداران و رانندگان در ایران اعلام کردند. در اصفهان مینی بوس داران اعتصاب کردند. در دیواندره رانندگان رئیس انجمن دولتی رانندگان را از انجمن اخراج کردند. او دو روز پیش اعتصاب رانندگان و کامیونداران را از بیخ و بُن انکار کرده بود و گفته بود هرجا رژیم صلاح بداند رانندگان دیواندره ای بارگیری خواهند کرد. در همین روز اعتصابیون ضمن هشدار به رانندگان نیسان، اتوبوس و حمل و نقل عمومی، آنها را به همبستگی دعوت کرده و گفتند شایسته نیست که آنها با بار زدن و جابهجایی، زحمات اعتصابیون را زیر پا بگذارند.
روز پنجم خرداد. اعتصاب صد و بیست و پنج شهر کشور را درگیر خود کرده است. استاندار بندرعباس به پایانه ی بندرعباس آمد. حضور مسئولین بین رانندگان نشانه ای دیگر از قدرت اعتصاب گرانی بود که خاموش کردن موتور کامیونهایشان بخش بزرگی از اقتصاد کشور را خوابانده بود. جواب روشن بود: آقای استاندار ما این وعدههای تکراری و بیعمل را سالها شنیده ایم. رئیس کانون شرکت های حمل و نقل کشور هم از الزام صاحبان کالا به پرداخت کرایه رانندگان در عرض چهل و هشت ساعت گفت.
جلب حمایت های مردمی از اعتصاب ادامه دارد. توماج صالحی و کتایون ریاحی از حقّ اعتصاب رانندگان حمایت کردند. نیسان داران قزوین به اعتصاب سراسری پیوستند.
ششم خرداد با پیوستن پنج شهر دیگر تعداد شهرهای درگیرِ اعتصاب سراسری به یکصد و سی شهر رسید. تعدادی از نیسان مرغی های گلپایگان به اعتصاب پیوستند. رئیس کمیسیون عمران مجلس مدعی شد هر یک روز اعتصاب رانندگان هزار میلیارد تومان به نظام خسارت وارد می کند. اعلام شد راننده ای نیست که بار شرکت های باربری و کارخانجات سیمان و نازگل مدلل کرمانشاه را حمل کند. جایگاه های بنزین در اطراف شیراز، زنجان، تهران، اصفهان، و مشهد با کمبود بنزین روبرو شده اند. اعلام شد بخشی از کارخانه های روغن و هیدروکربن در شهرک صنعتی قم، به دلیل نبود مواد اولیه، از کار افتاده اند.
دستگیری یازده تن از رانندگان اعتصابی در کرمانشاه با اعتراض صدها تن از رانندگان در مقابل استانداری پاسخ داده شد. کامیونداران اراک امروز با کامیونهای خود در شهر رژه ی قدرت برگزار کردند. خیابانهای شهر شاهد قدرت نمائی رانندگان اعتصابی شدند. نیسان داران قوچانی همراه اعتصاب گران شدند.
تا پایان روز هفتم اعتصاب وعده های بسیاری از سوی مسئولین داده شد. موافقت ضمنی سازمان راهداری با بازنگری در نرخ تن-کیلومتر و آغاز بررسیهای کارشناسی برای افزایش آن، ورود مستقیم مجلس و نمایندگان برای رسیدگی به مطالبات رانندگان، واکنش رسمی معاونان سازمان تأمین اجتماعی برای بررسی مشکلات بیمهای رانندگان از جمله ی این وعده ها هستند.
اعتصاب دستاوردهای عملی هم داشته است. توجه رسانههای داخلی و خارجی به خواستهها و مطالبات رانندگان، شنیده شدن صدای مطالبه گری آنها، شکلگیری موج همراهی در میان رانندگان نیسان، وانت و دیگر ناوگان حملونقل، و افزایش حساسیت افکار عمومی نسبت به وضعیت سختِ معیشتی و حرفهای رانندگان از جمله ی این دستاوردها هستند. اعتصابات به صد و سی و پنج شهر رسیده است. نیسان داران نیشابور هم به اعتصاب پیوستند. در ارومیه هم بعضی از جایگاه ها با کمبود بنزین روبرو شدند. همه اعضای انجمن صنفی کوار در استان فارس استعفا دادند. در استانهای اصفهان، هرمزگان، فارس، کرمانشاه، گیلانغرب، اردبیل، و خوزستان چندین راننده را بازداشت کردند. خواستِ آزادی رانندگان دستگیرشده هم به مطالبات اعتصابیون افزوده شد. سرکوب اعتصابگران توسط دولت، مطالبات اعتصابیون را به سمت سیاسی شدن هُل داده است. در همین روز اعلام شد نمایندگان کامیونداران و رانندگان سراسر کشور با حضور نماینده بیمه تأمین اجتماعی، نماینده اداره راه، نماینده سپاه و نماینده پلیس امنیت جلسه برگزار خواهند کرد.
در هشتم خرداد اعتصاب سراسری به یک صد و چهل و یک شهر رسیده است. وزارت راه قول پیگیری ی اصلاح نرخ کرایه را داده است. دبیرِ کانون رانندگان کشور به نقل از سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای وعده داد بزودی نرخ حمل بار بر اساس تُن بر کیلومتر افزایش می یابد. فرماندار خواف هم از پیگیری مشکلات رانندگان خودروهای سنگین در سریعترین زمان خبر داد.
نهم خرداد. امروز با پیوستن ده شهرِ دیگر به اعتصاب، تعداد آنها به یکصد و پنجاه یک شهر رسید. تعدادی از رانندگان را در همدان و بیجار تحت عنوان اخلال گرانِ امنیت دستگیر کردند. مسئولین در کنار وعده ها، تهدید رانندگان را هم در دستور کار قرار داده اند: اگر برای بارگیری اقدام نکنید؛ از حقوق قانونی خود محروم خواهید شد!
در دهمین روز خرداد مینی بوس داران اصفهان هم به صف اعتصاب رانندگان کامیون و کامیونداران پیوستند. صد و پنجاه و پنج شهر مستقیم درگیر اعتصاب سراسری هستند. شکل های مردمی ی حمایت از اعتصاب گران اینجا و آنجا به چشم می خورد. مدیر مدرسه ای در اصفهان از فرزندِ راننده اعتصابی طلب شهریه نمی کند. در کرج داروخانه ای بابت داروهای خانواده ی اعتصابی وجهی دریافت نمی کند. تاکسی داران سبزوار به اعتصاب پیوسته اند.
خط و ربط دولت این است که بخش کوچکی از مطالبات رانندگان را مورد پیگیری قرار دهد و بخش بزرگتر را به دست فراموشی بسپارد. نایب رئیس کانون کامیونداران می گوید بیش از پنجاه مطالبه داریم اما گفته اند تنها دو سه مورد قابل پیگیری هستند. اعتصابیون امّا امروز اصلیترین خواسته ی خود را آزادی فوری و بیقید و شرط تمامی همکاران دستگیرشده اعلام کرده اند. سندیکای کارگران شرکت واحد ضمن حمایت از اعتصابیون اعلام کرد اتحاد و همبستگی کلید دستیابی به حقوق پایمال شده صنفی است. سخنگوی دولت بدون اشاره ای به دستگیری رانندگان گفت دولت صدای اعتراض کامیونداران را به رسمیت میشناسد.
در یازدهم خرداد صد و شصت وسه شهر در اعتصاب شرکت کرده اند. جمعی از فعالان مدنی در آذربایجان با برگزاری تجمعی نمادین و در دست داشتن پلاکاردهایی، حمایت خود را از اعتصاب سراسری کامیونداران اعلام کردند. جمعی از بازنشستگان کشوری، تأمین اجتماعی، مخابرات و بهداشت و درمان در کرمانشاه با تجمع مقابل ساختمان صندوق بازنشستگی کشوری استان کرمانشاه شعارهائی در حمایت از اعتصاب کامیونداران سردادند. اعتصابیون خواستار این شدند که شغل رانندگی حملونقل جادهای در ردیف مشاغل سخت و زیانآور بهصورت سراسری و بدون تبعیض به رسمیت شناخته شود، و مزایای مربوطه از جمله بازنشستگی زودتر، معاینات منظم پزشکی و مزایای حمایتی ویژه در نظر گرفته شود.
در پایان یازدهمین روز اعتصاب بیانیه ای از سوی آنها منتشر شد که پایان موقت اعتصاب را اعلام می کرد. آنها تاکید داشتند که بررسی سه محور مهم «بیمه تأمین اجتماعی، سهمیه سوخت، و نرخ کرایه حمل» اگرچه گامی اولیه است، اما به صراحت اعلام میکنیم که برای ما «تصمیمسازی در جلسات» تنها زمانی ارزشمند است که در عمل و در زندگی روزمره رانندگان نمود پیدا کند. ما رانندگان، سالهاست که وعدهها و مصوبههایی مشابه شنیدهایم؛ اما تا زمانی که این تصمیمات در کف جاده، جای کارت سوخت، در فیش بیمه، و پای قبض کرایه بار دیده نشود، باور و اعتمادی شکل نمیگیرد. بنابراین، اعلام میکنیم: مهلت ما تا ۲۰ خرداد ۱۴۰۴ است. اگر تا آن زمان، اجرای واقعی مصوبات به چشم نیاید، مسئولیت کامل هرگونه اعتراض، اعتصاب یا از سرگیری اقدامات صنفی، متوجه مسئولانی خواهد بود که در اجرای وعدهها کوتاهی کردهاند. همچنین بار دیگر تأکید میکنیم که آزادی فوری و بدون قید و شرط رانندگان بازداشتشده یکی از خواستههای اساسی ماست و بههیچوجه قابل معامله نیست. ما همچنان با اتحاد، امید و قانونمداری، مطالباتمان را پیگیری خواهیم کرد و اگر اقدام عملی صورت نگیرد، با همبستگی و قدرت جمعی خود، مسیر را ادامه خواهیم داد.
اعتصاب کامیونداران که از سی ام اردیبهشت شروع و در یازدهم خرداد پایان یافت، توانست حمایت هائی را با خود همراه کند. سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه، انجمن صنفی فرهنگیان اسلام آباد غرب، انجمن صنفی فرهنگیان شاغل و بازنشسته کرمانشاه، سیزده تن از زندانیان سیاسی اوین، سی و دو سینماگرِ مستقل، بازنشستگان خوزستان، جمعی از وکلای دادگستری، و تعدادی از زنان تهران و کرج از جمله دیگر گروه های اجتماعی ی بودند که با صدور بیانیه های مختلف حمایت خود را از حقّ اعتصاب رانندگان و کامیونداران و مطالبت آنها اعلام کردند.
اتحاد کارگران انقلابی ایران 
بیان دیدگاه