با آن که قطعی ترین پاسخی که در شرایط حاضر و پس از برگزاری پنج دور مذاکرات هسته ای میان جمهوری اسلامی و آمریکا می توان نسبت به چشم انداز این مذاکرات داد، ادامه ابهام در سرنوشت آن است، واقعیت ساده و بدیهی پس رفت نسبی خطر تجاوز نظامی و بمباران کشور در طول همین هفته هایی که مذاکرات ادامه داشته و افزایش احتمال توافقی اولیه و محدود میان دو طرف، زمینه ی شروعِ وسیع ترین اعتصاب بخش حمل و نقل جاده ای کشور را فراهم آورده و در طی یک هفته کامیون داران ایران در حداقل ۱۶۳ شهر دست به اعتصاب زدند.
پیش از این اعتصاب نیز موجی از اعتصاب نانوایان در بسیاری از شهرهای کشور را شاهد بودیم که با سرکوب معترضان از سوی نیروهای انتظامی و امنیتی همراه بود. کامیون داران در واکنش به افزایش هزینهها، کاهش کرایهها، وضعیت معیشتی نابسامان و بیتوجهی دولت به مطالبات صنفی خود منتظر روشن شدن نتیجه مذاکرات هسته ای نماندند؛ همچنانکه شاهد بودیم که نانوایان نیز نماندند و پیش از آنها گروههای مختلف بازنشستگان هم پیگیری مطالبات خود را به روشن شدن فرجام مذاکرات هسته ای کنونی گره نزدند.
اعتراض بر اساس مطالبات روشن معیشتی و صنفی مستقل از روند مذاکرات هسته ای، یکی از مهّم ترین پیام های اعتراضات مطالباتی چند هفته اخیر و در شرایط ادامه مذاکرات هسته ای میان جمهوری اسلامی و آمریکاست. در واقع معنای این رویکرد این است که بخش بزرگی از جنبش مطالباتی ولو با وجود توافق هسته ای میان آمریکا و جمهوری اسلامی، در میان مدّت و حتی کوتاه مدّت، هیچ امکان واقعی برای حل مشکلات شاق و تحمل ناپذیر معیشتی خود نمی بینند و هیچ درنگ یا توقّفی را ضروری یا مجاز نمی شمرند و چاره ای جز اعتراض جمعی، همبستگی مطالباتی، حمایت متقابل از یکدیگر و اعتراض و مطالبه گری مشترک در برابر خود قرار نمی دهند.
سویه عمیق تر این رویکرد، پایان کامل سوخت «سرمایه اجتماعی» برای سیاست های حاکمیت از هر دو جناح و ناممکن بودن بازسازی آن از طریق یک مجموعه راهکارهای تدافعی – تعرضی ذیل مصلحت نظام نظیر تصویب معاهده پالرمو در مجمع تشخیص مصلحت و ابلاغ آن از سوی دولت پزشکیان، خودداری از ابلاغ قانون حجاب و عفاف به نام امنیت ملی، وعده رفع کسری های مالی موجود و ادامه تامین کالابرگ برای دهک های پائین درآمدی و یا افزایش شدید اعدام ها و سرکوب هاست.
وجه دیگری که در این راستا حائز اهمیت است درک مهارناپذیری ترکش بحران های بلوغ یافته در بستر فروپاشی زیرساختی در حوزه تامین معیشت و حقوق شهروندی از سوی اکثریت بزرگ مطالبه گران است. فروپاشی ها در حوزه های زیرساختی از مرز نسبت و کمّیت گذشته اند و وارد نقطه جوش شده اند. اکثریت بزرگ مطالبه گران باور دارند که فساد ساختاری و اقتصاد مبتنی بر غارت منابع، همچنین ناکارایی فلج کننده و تبهکارانه نظام مدیریتی مافیاسالار حاکم در پیوند با تداوم سرکوب های چندلایه ی هر صدای حق خواهی و مطالبه گری، مانع گره گشایی ناشی از توافقات احتمالی هسته ای با آمریکا در زندگی روزمره مردم یا حتی رفع سریع «ناترازی ها»ی فلج کننده و فلاکت آور می شود. حتی اگر میلیاردها سرمایه بلوکه شده وارد کشور شود، بسرعت از سوی طبقه سیاسی حاکم غارت می شود و قطعا بخشی از آن هم صرف رفع کسری های دستگاههای کشتار سازمان یافته حاکمیتی و سیستم های نظارتی و امنیتی می شود.
تقریبا به همین روشی که با اعتصاب گسترده کامیون داران تاکنون برخورد کرده اند، فردای توافق احتمالی محدود با آمریکا و شل شدن احتمالی برخی از تحریم ها هم عمل خواهند کرد. همین حالا هم وعده های بی پشتوانه برای پیگیری مطالبات رانندگان می دهند، هم برای شناسایی سازمانگران اصلی اعتصاب دنبال مذاکره و گفتگو با آنان هستند، هم به سازماندهی اعتصاب شکنی از سوی کامیون داران سپاهی رو آورده اند، هم روایت سازی های جعلی در رسانه های حکومتی را پیش می برند و بازداشت و پیگرد امنیتی رانندگان معترض را بشدت دنبال می کنند. فردای یک توافق احتمالی محدود هم برای این که صدای سهم خواهی طبقات پائین را در همان نطفه خاموش کنند، ترکیبی از همین راهکارها را به کار خواهند گرفت.
اما چنانچه اعتصاب بزرگ و سراسری رانندگان کامیون در یک هفته اخیر نشان می دهد، مقاومت مردم و ریشه های مطالبه گری گسترده تر از آن است که حاکمیت با ترفندهای سرکوب و انحراف بتواند آن را برای همیشه مهار کند.
پنجشنبه 8 خرداد هزار و چهارصد و چهار

بیان دیدگاه