نگاهی به فرازهای برجسته مطالبه گری کارگران قراردادی و پیمانی بخش نفت، اعم از نیروی رسمی، نیروی مدّت معیّن، نیروی مدّت موقّت و نیروی ارکان ثالث در سه سال اخیر حاوی نکات مهم و درس های اساسی است. کارگران پیمانی صنعت نفت از شروع تابستان هزار و چهارصد کمپین هزار و چهارصد را از جمله با هدف افزایش دستمزدها، ده روز مرخصی در ازای بیست روز کار، تامین منافع کارگران و مشارکت در عقد قراردادها تشکیل دادند، اما در دوران دولت های دوازدهم و سیزدهم با وجود عقب نشینی های جزئی و موقت در برخی پیمانکاری ها و علیرغم وعده ها به هیچ یک از مطالبات اساسی خود نرسیدند. اعتراضات کارگران ارکان ثالث با مطالبه حذف شرکتهای پیمانکاری، انعقاد قرارداد مستقیم با شرکت اصلی و برقراری عدالت مزدی، سرنوشت مشابهی یافت. ابتدا با هدف مهار اعتراضات کارگران از سوی وزارت کار تشکل وابسته ای به نام «کانونهای صنفی کارگران پیمانی عسلویه» تشکیل دادند اما حتی همین کانون ها هم با وجود وابستگی به حاکمیت از سوی مدیران شرکت نفت به رسمیت شناخته نشدند و این نکته ای بود که رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی کارگران پالایشگاه دهم عسلویه، شهریور هزار و چهارصد و یک اعلام کرد.
طی این سال پانزده تن از نمایندگان ارکان ثالث شرکت ملی حفاری و صنعت نفت با هدف تامین مطالبات کارگران اقدام به برگزاری جلسات متوالی با مسئولان شرکت کردند، اما هیچ نتیجه ای از چانه زنی به دست نیاوردند. کارگران پیمانی در حمایت و همدلی با اعتراضات خیابانی در خیزش ژینا در پائیز هزار و چهارصد و یک دست به اعتراض زدند، اما بیش از دویست و پنجاه نفر از آنان بازداشت شدند.
در واکنش به بیش از یک سال اعتراض و کمپین مطالباتی، سرانجام مسئولان وزرات نفت در زمستان هزار و چهارصد و دو وعده ی اجرای همسان سازی حقوق از اردیبهشت ماه را مطرح کردند، اما به جای اجرای وعده اقدام به بازداشت کارگران مطالبه گر و تعقیب تمام نمایندگان کارگران و اخراج و توبیخ آنها کردند. در واکنش به این سرکوب ها کارگران بار دیگر اعتراضات خود را از سر گرفتند. مطالبات مهم کارگران افزایش دستمزد، بهبود شرایط کار شامل بهبود وضعیت خوابگاههای کارگری، بهبود امنیت کار؛ همچنین برخورداری از حقّ تشکّل مستقل و حقّ اعتصاب و اعتراض بود. کارگران ارکان ثالث نفت از ابتدای آذر سال هزار و چهارصد و سه کارزار «سهشنبههای اعتراضی» را به راه انداختند. از ابتدای آذر تا بیست و ششم دی این سال توسط این مجموعه شانزده حرکت اعتراضی صورت گرفت. در تجمع بزرگ کارگران در ششم آذر، و تکرار تجمع در بیست آذر کارگران ارکان ثالث در همه پالایشگاههای مجتمع پارس جنوبی همراه با خانوادهها دست به اعتراض زدند. اعتصاب و تجمع کارگران ارکان ثالث شرکت پالایش گاز جم در سیزدهم آذر، راهپیمایی بیش از هزار کارگر ارکان ثالث و پشتیبانی پیمانکاری نفت و گاز گچساران در دوم دی ماه؛ تجمع پنج هزار کارگر ارکان ثالث در دوازده پالایشگاه مجتمع گاز پارس جنوبی و نیز تجمع پرسنل غیررسمی (شرکتی) بیمارستان نفت اهواز در چهارم دی؛ آغاز اعتصاب پانزده روزه کارگران شرکت ایران افق در میدان نفتی یادآوران خرمشهر در پنجم دی ماه؛ تجمع اعتراضی کارگران اخراجی پتروشیمی ارغوانگستر و خانوادههایشان در مقابل ساختمان استانداری ایلام در دهم دی ماه؛ تجمع اعتراضی کارگران ارکان ثالث در شرکت پالایش گاز فجر جم و نفت و گاز گچساران و نیز کارگران پتروشیمی آبادان در یازدهم دی ماه از فرازهای مهم این اعتراضات بودند. این اعتراضات به تناوب تا امروز ادامه یافته است و به عنوان نمونه می توان به اعتراضات کارگران ارکان ثالث در پالایشگاه دوازدهم پارس جنوبی در اعتراض به مشکلات معیشتی و نحوه محاسبه و زمان پرداخت طلبِ مرخصی و اتمام قرارداد شرکت پیمانکاری “پرادکو” در سی ام فروردین سال جاری و یا اعتراض کارگران پیمانکاری نفت و گاز گچساران در سی و یکم فروردین در محوطه اداره مرکزی این شرکت و مهمانسرای بیبی حکمیه و نفت با مطالبه حذف شرکتهای پیمانکاری، اجرای کامل طرح طبقهبندی مشاغل، و بهبود وضع معیشتی و شغلی اشاره کرد.
مبارزات کارگران بخش های مختلف نفت از کمپین هزار و چهارصد تا امروز در حالی ادامه یافته است که وزارت نفت و مجموعه دستگاه مدیریتی آن و همه جناح ها و دولت ها، از دولت دوازدهم تا چهاردهم جز عقب نشینی های جزئی، موردی و موقت با هدف پراکنده کردن اعتراضات و نقشه های انحراف مسیر اعتراضات واکنش دیگری در برابر مطالبات اصلی نیروی کار بخش نفت – و نه فقط نفت – که گاز و پتروشیمی نشان نداده اند. براساس داده های رسمی تعداد شاغلین وزارت نفت حدود ۲۰۵ هزار نفر است. از این میان صنعت نفت دارای ۶۱ هزار نیروی رسمی، چهار هزار نیروی مدتمعین، ۳۴ تا ۳۵ هزار نفر نیروی مدتموقت و ۱۰۵ هزار نفر نیروی ارکان ثالث است. این دسته بندی و سازماندهی نیروی کار بخش نفت بر پایه مزد متفاوت، ضوابط قراردادی متفاوت با درجه های مختلفی از امنیت شغلی و تبعیض مزدی در حد پانزده میلیون تومان علیرغم کار تقریبا مشابه کارگران این بخش ها، نه فقط با هدف ارزان سازی ارزش نیروی کار و تشدید بهره کشی که جلوگیری از اتحاد و یکپارچگی مبارزاتی عموم کارگران نفت است.
بدون تغییرات بنیادی در ساختار قدرت حاکم، نمی توان دسته بندی های جا افتاده مبتنی بر تبعیض مزدی و بهره کشی در بخش نفت را به سادگی برچید. اما در همین ساختار سراسر تبعیض و روابط رانتی پیچیده کنونی شرکت های پیمانکاری با دستگاه مدیریتی شرکت نفت و سیستم توزیعی قراردادهای محدودتر پیمانکاری های کوچک ذیل پیمانکاری های بزرگ و اصلی می توان مطالبه گری را به پیش برد.
تجربیات تاکنونی اعتراضات کارگران بخش های مختلف نفت بعد از سه سال کمپین و مطالبه گری نشان می دهد که: امید و انتظار از دستگاههای مدیریتی شرکت نفت و پیمانکاران اصلی و فرعی آن، وزارت کار، نهادهای حاکمیتی، و شعارها، وعده ها و طرح های عوامل کارگری جناح های مختلف درون و حاشیه حاکمیت نتیجه ای ندارد و جز دور کردن کارگران از مطالبات شان ثمری به بار نمی آورد. ترکیبی از برخوردهای امنیتی و سرکوب فعالین، وعده درمانی های بی خاصیت، تفرقه افکنی میان فعالین از طریق عوامل و کارگزاران وابسته و تشکل های ساختگی در انتظار کارگران است.
کارگران هر بخش از نفت ناگزیرند کارگروه های محدود و غیرعلنی پیگیری مطالبات خود را بر پایه آشنایی ها و پیوندهای مبارزاتی محل کار کارگران همان گروه با بهره برداری از فضای مجازی شکل دهند. این کارگروهها که عملا کمیته های اعتصاب و اعتراض و پیگیری مطالباتی کارگران نفت هستند، اگر چه اعتراضات علنی کارگران نفت را در بخش خود سازمان می دهند، اما قطعا نمی توانند به شکل علنی فعالیت کنند، زیرا چنانچه تجربه نشان می دهد بسرعت از سوی نیروهای امنیتی و حراستی شناسایی شده و با خطر اخراج از کار و بازداشت و سرکوب و زندان روبرو می شوند.
انعکاس مطالبات کارگران واحدهای زیر مجموعه از طریق فضای مجازی، پیگیری سیاست های مدیریت و پیمانکاران اصلی، ایجاد صندوق اعتصاب، سازماندهی اعتراضات موردی بر پایه جمع بندی تجربیات اعتراضات صورت گرفته، ایجاد ارتباط با کارگروههای سایر گروههای مطالبه گر و سازماندهی اقدامات جمعی بر پایه فصل مشترک های مطالباتی با سایر بخش های نفت و یا همزمانی های اعتراضی با همکاران واحدهای دیگر؛ همچنین برقراری ارتباط با سایر بخش های جنبش مطالباتی نظیر سندیکای شرکت واحد، شورای هماهنگی تشکل های صنفی فرهنگیان ایران و… با هدف همگرایی و اتحاد عمل گسترده و حمایت متقابل به تناسب وضعیت و ظرفیت، از وظایف مهم کارگروههاست.
سه شنبه شانزدهم اردیبهشت هزار و چهارصد و چهار
ششم ماه مه دو هزار و بیست و پنج
مطالب قدیمی:
اتحاد کارگران انقلابی ایران 
بیان دیدگاه