اشاره: از میانه ی دهه ی گذشته ی میلادی به این سو سازمان ملل در رابطه با مشکلات محیط زیستی ی که بی توجهی به آنها می تواند کره زمین، حیات وحش، طبیعت و انسانها را با خطر جدّی مواجه سازد، به ده موردِ اصلی اشاره کرده و ابراز امیدواری کرده که بشریت تا سال دوهزار و سی میلادی به راه حلّ هائی برای رفع این مشکلات دست پیدا کند. سازمان ملل با لیست کردن این ده مورد تاکید می کند که دهه ی که در آن قرار داریم برای حل مسائل زیست محیطی بزرگِ پیش روی سیاره ما حیاتی خواهد بود.
البته سازمان ملل به مسببن اصلی تخریب گسترده محیط زیست، سیاستِ اتخاذ شده از سوی تخریب کننده گان، نیروی که قرار است مانع این تخریب شود و سازوکار آن اشاره ای نکرده است.
روشن است که مسببان اصلی وضعیت فاجعه بار کنونی محیط زیست، قدرت های قاهر سرمایه داری هستند که در بطن تشدید رقابت بر سر محدوده های سلطه و نفوذ در دنیای چند قطبی کنونی، اولویت های حفظ محیط زیست را در مسلخ سود و قدرت قربانی می کنند. از این رو نجات قطعی محیط زیست مشروط به مهار، عقب راندن و حذف این نظام است. ضروری است شرایطی فراهم شود که مردم بومی ی هر منطقه ای بتوانند در تعیین سرنوشت خود دخالت بیواسطه و مستقل داشته باشند. اتحاد عمل گسترده تشکل های زیست محیطی مستقل از دولت ها که بر ریشه ها دست گذاشته باشند، مسیر دفاع از داشته های زیست محیطی و مقابله با یورش سرمایه به این داشته ها را هموار می کند.
با این حال، فهرست موانع و مشکلات زیست محیطی از سوی سازمان ملل و مرحله بندی تغییرات الزامی برای عبور از خطرات حاد کنونی، از نظر جلب توجه افکار عمومی مردم جهان نسبت به اهمیت و فوریت در پیش گرفتن اقدامات موثر برای نجات محیط زیست حائز اهمیت است.
موارد مورد اشاره سازمان ملل عبارتند از:
یک: کاهش و سازگاری تغییرات آب و هوا
گرم شدن کره زمین به دلیل انتشار گاز کربنیک – که طبق گزارش سازمان ملل از سال هزار و نهصد و نود تقریباً پنجاه درصد افزایش یافته است – باعث تسریع تغییرات آب و هوا شده و بقای میلیون ها انسان، گیاه و حیوان را با ایجاد رویدادهای هواشناسی مانند خشکسالی، آتش سوزی و سیل تهدید می کند. این رخدادها به طور فزاینده ای مکرر و شدیدتر می شوند. این بدان معناست که ما باید اقداماتی را برای کاهش اثرات آن و انطباق با عواقب آن انجام دهیم که حتی اگر گرمایش زمین را طبق توافقات پاریس زیر دو درجه سانتیگراد نگه داریم، برای قرن ها ادامه خواهد داشت.
دو: مشکلات آلودگی آب و هوا و تاثیر آنها بر سلامت
سازمان بهداشت جهانی تخمین می زند که نود درصد بشریت از هوای آلوده تنفس می کنند، بنابراین خواستار کاهش آلودگی هوا برای کاهش میزان بیماری های تنفسی و در نتیجه جلوگیری از هفت میلیون مرگ در سال است. طبق گزارش آکسفام اینترمون، آب آلوده همچنین باعث مشکلات عمده سلامتی و پنج میلیون مرگ در سال می شود. سازمان ملل متحد از حذف تخلیه، به حداقل رساندن استفاده از مواد شیمیایی و تصفیه بیشتر فاضلاب، از جمله اقدامات دیگر حمایت می کند.
سه: حفاظت از اقیانوس ها
اقیانوس ها به زباله دان های عظیم پلاستیک تبدیل شده اند. علاوه بر این، سایر مشکلات زیست محیطی جدی مرتبط با اقیانوس ها مانند آسیب به اکوسیستم ها به دلیل گرم شدن کره زمین، تخلیه آلاینده ها، زباله های آب و نشت سوخت وجود دارد. سازمان ملل خواستار بهبود مدیریت مناطق حفاظت شده، دادن منابع کافی به آنها و کاهش صید بی رویه، آلودگی و اسیدی شدن اقیانوس ها ناشی از افزایش دمای زمین است.
چهار: انتقال انرژی و تجدیدپذیرها
در حالی که انرژی عامل شصت درصد از انتشار گازهای گلخانه ای جهانی است، سازمان ملل محاسبه می کند که سیزده درصد از جمعیت جهان به برق دسترسی ندارند و سه میلیارد نفر برای پخت و پز به سوخت های فسیلی وابسته هستند. این وضعیت مستلزم انتقال انرژی به سمت یک مدل پاکتر، در دسترستر و کارآمدتر مبتنی بر استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر برای ایجاد جوامعی است که پایدارتر، فراگیرتر و مقاومتر در برابر مشکلات زیستمحیطی مانند تغییرات آب و هوایی هستند.
پنج: یک مدل غذایی پایدار
تولید فشرده مواد غذایی با تخلیه خاک و آسیب رساندن به اکوسیستم های دریایی به محیط زیست آسیب می رساند. علاوه بر این، بهره برداری بیش از حد از منابع طبیعی، ایمنی غذا و در دسترس بودن آب آشامیدنی را به خطر انداخته است. سازمان ملل متحد تغییر مدل تولید غذا و عادات غذایی ما را ضروری می داند، از جمله رژیم غذایی گیاهی تر با ترکیبات محلی برای صرفه جویی در انرژی و کاهش انتشار گاز کربنیک.
شش: حفاظت از تنوع زیستی
ما تاکنون هشت درصد از گونه های جانوری شناخته شده را از دست داده ایم و بیست و دو درصد عمدتاً به دلیل تخریب زیستگاه های طبیعی، شکار غیرقانونی و ورود گونه های مهاجم در معرض خطر انقراض قرار دارند. سازمان ملل خواستار اقدامات قطعی برای پایان دادن به این تهدیدات و حفاظت از میراث طبیعی ما، از جمله جنگلهای در معرض خطر فزاینده ما شده است.
هفت: توسعه شهری و تحرک پایدار
رشد شهرها که تا سال دو هزار و سی باید حدود پنج میلیارد نفر را در خود جای دهند، یکی دیگر از چالش های بزرگ زیست محیطی دهه خواهد بود. کلان شهرهای آینده باید فشرده، ایمن، فراگیر، زیست محیطی و انرژی کارآمد، با فضاهای سبز بیشتر، ساختمان های سازگار با محیط زیست و روش های حمل و نقل پایدارتر باشند که نیازهای عابران پیاده را بالاتر از نیازهای ترافیکی قرار دهد.
هشت: تنش هیدریک و کمبود آب
فقدان این منبع که برای بقای انسان، حیوان و گیاه حیاتی است، بیش از چهل درصد از جمعیت جهان را تحت تأثیر قرار می دهد و طبق گزارش مجمع جهانی اقتصاد، کشاورزی بیش از هفتاد درصد از آب مصرفی در خشک ترین کشورهای کره زمین را تشکیل می دهد. استفاده مسئولانه از منابع هیدرولوژیکی تولید غذا و انرژی را بهبود می بخشد و همچنین از تنوع زیستی اکوسیستم های آبی ما محافظت می کند و به ما کمک می کند تا تغییرات آب و هوایی را کاهش دهیم.
نُه: پدیده های شدید هواشناسی
گرم شدن کره زمین باعث خشکسالی، طوفان و موج گرمای مکرر، شدید و ویرانگر می شود. ثابت نگه داشتن دما، همانطور که در مذاکرات در بالاترین سطح مورد حمایت قرار گرفته است، و همچنین بهبود ظرفیت ما برای واکنش به شرایط اضطراری آب و هوایی، کلیدهای به حداقل رساندن تعداد این فجایع، سازگاری با آنها و دفاع از خود در برابر آنها است.
ده: ازدیاد جمعیت و مدیریت پسماند
سازمان ملل پیش بینی می کند که جمعیت جهان تا سال دوهزار و سی از هشت و نیم میلیارد نفر فراتر رود و ما را مجبور می کند تا از طریق پیشگیری، کاهش، استفاده مجدد و بازیافت به عنوان بخشی از اقتصاد دایره ای، تاثیر مخرب آن بر سلامت و محیط زیست را به حداقل برسانیم.
اتحاد کارگران انقلابی ایران
جمعه شانزدهم فوریه دو هزار و بیست و چهار برابر با بیست و هفتم بهمن ماه هزار و چهار صد و دو

بیان دیدگاه