در باره جنبش دادخواهی و ویژگی های آن: جهت گیری سازمانگرانه، کنشگری دادخواهانه مستقل و همگرایی در عمل (یادداشت دوم)

اتحاد کارگران انقلابی ایران: بازنمود سرشت متفاوت نیروهای جنبش دادخواهی، تنوع گرایش ها و جهت گیری هاست. پذیرش این تنوع و عزیمت از آن در جهت گیری های کنشگرانه، امروز بعد از 44 سال حاکمیت سیاه جمهوری اسلامی واجد اهمیت مضاعف است. تنوع گرایش ها و جهت گیری ها همواره  پرسش در باره «کدام جهت گیری؟» را به میان می کشد. اگر گرایشات متفاوتی با افق های گوناگون در جنبش دادخواهی مطرح اند، طبعا همه این گرایش ها، حتی به فرض تکیه بر پایه مشترک دادخواهی، ممکن است واجد اولویت مشترکی نباشند و به تبع آن نهاد کنشگری مستقل را بر فعالیت در چهارچوب سقفی مشترک مرجح بدانند. مثلا  تردیدی نیست که هم مادران خاوران و مادران آبان از دادخواهان پیگیر هستند، هم بازماندگان دادخواه اعدامیان خیزش انقلاب ژینایی اخیر، هم خانواده های موشک باران هواپیمای اوکراینی، و هم دادخواهان ملیت های ساکن ایران، که طی بیش از چهار دهه از زندگی حذف شدند. و همچنین تردیدی نیست که همه این گروههای دادخواه با وجود تفاوت هایشان «نه می بخشند و نه فراموش می کنند» و محاکمه کلیه آمران و عاملان قتل ها و جنایت های صورت گرفته را خواهانند، اما این پیگیری الزاما با اولویت های واحدی صورت نمی گیرد و شکل و ساختار یکسانی ندارد. بعلاوه ارتباط میان برخی از گروههای دادخواه و میل به همگرایی و اتحاد عمل در آنها نسبت به برخی دیگر بیشتر است. در مجموع نوع نگاه، شکل و دامنه کنشگری، سطح همگرایی و همراهی بخش های مختلف نیروهای جنبش دادخواهی و طبعا راهکارهای ناظر بر آن ها نبز متفاوت است. بدون درک این تنوع و تفاوت،  و بدون پذیرش حق برابر همه دادخواهان برای پیگیری امر دادخواهی بر پایه اولویت های مبارزاتی خود، نه درک درستی از گستره جنبش دادخواهی و خصلت شبکه ای و فراگروهی آن به دست می آید و نه چهارچوب روشنی برای اتحاد بزرگ و سراسری دادخواهان بر پایه فصل مشترک اساسی آنان مقدور می شود.

 پذیرش اصل تنوع افق ها و راهکارها در جنبش دادخواهی طبعا و قطعا به معنای پذیرش همه افق ها و راهکارهای موجود و مطرح در این جنبش نیست. این پذیرش همچنین به معنای نادیده گرفتن واقعیت تلاش های احزاب، نیروها و گرایش های سیاسی برای اعمال نفوذ در میان دادخواهان و دسته بندی  آنان بر اساس برنامه ها و اهداف سیاسی و مبارزاتی مورد نظرشان نیست. پذیرش اصل تنوع در جنبش دادخواهی از دو جهت حائز اهمیت کلیدی است: اول: نگاه به جنبش دادخواهی و مرزهای تمایز گرایش های درون آن را بر پایه درستی قرار می دهد و دوم آنکه روند اتحاد و همگرایی مبارزاتی را هم در سطح نیروهای جنبش دادخواهی و هم در نسبت این جنبش با جنبش های هم سرنوشت دیگر، بویژه جنبش کارگری بر پایه ظرفیت های واقعی بنا می کند.

مرزهای تمایز گرایش های درون جنبش دادخواهی در نظر و عمل، در وضع حاضر هر چه که باشد، جهت گیری سازمانگرانه مستقل، کنشگری دادخواهانه مبتنی بر ابتکارعمل مستقیم خانواده های دادخواهان در راستای پایه مشترک دادخواهی و همگرایی در عمل، سه وجه هم پیوند در تشخیص تمایزات واقعی میان آنان است.

مجموعه شخصیت ها، نیروها و گرایش های سیاسی که خود را قیم مردم دادخواه می دانند؛ به جای خودسامان یابی مستقل گروههای دادخواهان، با بهره برداری از فرصت ها و امکانات به جای آنها نهاد سازی می کنند و با خفه کردن ابتکار عمل مستقل و مستقیم آنان، بر منافع شخصی و گروهی خود لباس دادخواهی می پوشانند، چه «جسد معاش»، چه «دلال حقوق بشری» و چه هر نام دیگری نامیده شوند، جز تضعیف جنبش دادخواهی کار دیگری صورت نمی دهند. 

نمی توان به خاطر بی اعتقادی به حق تعیین سرنوشت گروهی از مردم، به خاطر مجاهد نبودن، توده ای نبودن، پیکاری و اقلیتی و راه کارگری نبودن، اصولا چپ نبودن، بهایی نبودن، سنی نبودن، مذهبی نبودن، یا هر یک و هر چند تعلق عقیدنی دیگر نبودن و نداشتن یا بودن و داشتن، خانواده های مبارزان، جانفشانان و ستم دیده گان مجموعه  این گروهها را با رشته ای از دسته بندی های اعتباری مغشوش از جنبش دادخواهی حذف کرد

مبارزه علیه این حذف ذیل هر پوششی و با هر بسته بندی که عرضه شود، یکی از پیش شرط های مهم شکل دادن به اتحاد بزرگ دادخواهان در شرایط انقلابی کنونی است. کسانی که فقط جانفشانان یک دوره کوتاه از تاریخ سیاه جرم و جنایت نظام جمهوری اسلامی را شایسته دادخواهی می دانند، در برابر صدها جوانی که به خاطر حق زندگی در نبرد با سرکوبگران در سراسر کشور چشمشان با شلیک تفنگ های ساچمه ای کور شده و یا در سیاهچال های این نظام اسیرند، چه خواهند گفت؟ روشن است که جانفشانی به صدور مجوز ایدئولوژیک خاصی از مرجعی خاص مشروط نیست. و فراموش نباید کرد که بخش مهمی از جنبش دادخواهی از همین مرجعیت گرایی هولناک زخم خورده وعلیه آن به میدان آمده است.

یادداشت اول را در لینک زیر بخوانید
https://etthadkargaran.com/2023/09/11/o-122/

بیان دیدگاه